Een mantelzorgwoning in de tuin: wat mag wel en wat mag niet

Zorgen voor een ouder, een partner of een kind is intensief. Het helpt enorm als diegene dichtbij is, maar toch een eigen plek heeft om zich terug te trekken. Een mantelzorgwoning in de tuin biedt precies dat. Dichtbij genoeg om snel bij elkaar te zijn, en toch een eigen deur, een eigen ritme en een beetje privacy.

Wat een mantelzorgwoning eigenlijk is

Een mantelzorgwoning is een aparte woonruimte op je perceel, met voorzieningen zoals een keuken, een badkamer en een toilet. Dat onderscheidt hem van een gastenverblijf of een extra kamer. De woning wordt gebruikt door iemand die zorg nodig heeft, of juist door de mantelzorger zelf, terwijl de zorg wordt verleend aan iemand in het hoofdhuis.

Belangrijk is dat het gaat om intensieve zorg. Meestal wordt gekeken naar meerdere uren zorg per week, verleend door een naaste en niet door een betaalde zorgverlener. Sommige gemeenten vragen om een verklaring van de huisarts of wijkverpleegkundige om dit aan te tonen.

Vergunningsvrij, maar niet regelvrij

Sinds 2014 is voor een mantelzorgwoning meestal geen omgevingsvergunning meer nodig. Dat klinkt eenvoudiger dan het in de praktijk is. Vergunningsvrij betekent namelijk niet dat er geen regels gelden. De technische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving blijven altijd van toepassing, ook zonder vergunning. Denk aan eisen voor constructieve veiligheid, brandveiligheid, isolatie en goede aansluitingen voor water en elektriciteit.

Daarnaast gelden er praktische voorwaarden. De mantelzorgwoning staat op het achtererf van het hoofdhuis. De hoogte hangt af van de afstand tot dat hoofdhuis. Staat de woning binnen vier meter van het hoofdhuis, dan mag hij niet hoger zijn dan vijf meter, en sowieso niet hoger dan het hoofdhuis zelf. Staat hij verder weg, dan gelden er strengere regels voor de goothoogte.

Zodra de zorgsituatie stopt, mag de woning niet zomaar als gewone woning blijven dienen. Wil je hem daarna anders gebruiken, dan is dat een gesprek met je gemeente waard.

Waarom dit per gemeente verschilt

Sinds de invoering van de Omgevingswet kijkt elke gemeente met een eigen omgevingsplan naar wat wel en niet mag op een perceel. De landelijke basis is hetzelfde, maar de lokale invulling verschilt. De ene gemeente is soepel, de andere stelt aanvullende eisen aan bijvoorbeeld het uiterlijk van de woning of de maximale oppervlakte.

Er wordt in 2026 ook gewerkt aan nieuwe landelijke regelgeving die het plaatsen van een woning voor naaste familie op eigen erf eenvoudiger moet maken. Die regelgeving is nog niet definitief, dus voor nu blijft het verstandig om je situatie te bespreken met je eigen gemeente voordat je begint.

Hoe Leefruim hierin meedenkt

Een mantelzorgwoning is meer dan een bouwproject. Het is een plek waar iemand zich thuis moet voelen, terwijl er tegelijk gezorgd wordt voor comfort, toegankelijkheid en warmte. Bij Leefruim denken we mee over de indeling, de isolatie en de afwerking, zodat de woning niet aanvoelt als een tijdelijke oplossing, maar als een fijne plek om te wonen.

Wil je weten wat er in jouw situatie mogelijk is? Op onze website vind je een vergunnings en bouwkostencheck die je een eerste richting geeft. Twijfel je nog, neem dan gerust contact op via leefruim.nl/contact. We denken met je mee, stap voor stap.