Familiewoning op eigen erf: vanaf 2027 naar verwachting zonder vergunning
Familiewoning op eigen erf zonder vergunning in 2027, Leefruim
Vanaf naar verwachting 1 januari 2027 mag je een familiewoning op je achtererf plaatsen zonder vergunning. Lees voor wie, hoe groot en wat je nu al kunt doen.
Een woning voor je ouders of kinderen, op je eigen erf
Vanaf naar verwachting 1 januari 2027 mag je een familiewoning op je achtererf plaatsen zonder omgevingsvergunning. Een mantelzorgverklaring is daarvoor niet meer nodig. Je ouders hoeven dus niet eerst zorg nodig te hebben om dichtbij te kunnen wonen.
Dat maakt veel mogelijk. Je dochter die geen betaalbare woning vindt. Je vader die nog prima voor zichzelf zorgt, maar het grote huis te veel vindt worden. Dichtbij elkaar, en toch ieder een eigen voordeur.
In dit artikel lees je wat er verandert, voor wie het geldt en waar je nu al rekening mee kunt houden. De regeling is nog niet definitief. Waar iets nog kan wijzigen, staat dat erbij.
Voor wie is de familiewoning bedoeld
De familiewoning is er voor familie in de eerste graad van een van de bewoners van het hoofdhuis. Zorg hoeft daarbij geen rol te spelen.
Dit valt eronder:
je ouders, en ook de ouders van je partner als jullie samen in het hoofdhuis wonen
je volwassen kinderen, ook als ze geadopteerd zijn
pleegkinderen
Dit valt er niet onder:
opa's en oma's
broers en zussen
vrienden of andere bekenden
Is er wel sprake van mantelzorg? Dan blijft de mantelzorgwoning bestaan, ook voor mensen die geen familie zijn. Ook die regels worden eenvoudiger.
Hoe groot en hoe hoog mag het worden
Hoeveel je mag bouwen hangt af van je bebouwingsgebied. Dat is, kort gezegd, het deel van je erf achter en naast je huis waar je mag bijbouwen.
Bebouwingsgebied | Wat je in totaal mag bouwen |
Tot 100 m² | De helft van het bebouwingsgebied |
100 tot 300 m² | 50 m², plus 20% van het deel boven de 100 m² |
Meer dan 300 m² | 90 m², plus 10% van het deel boven de 300 m², tot hoogstens 150 m² |
Een voorbeeld. Bij een bebouwingsgebied van 400 m² mag je 90 m² plus 10 m² bouwen. Dat is samen 100 m². Let op: wat er al staat, zoals een schuur of een aanbouw, telt mee.
Voor de hoogte gelden twee regels:
de woning mag hoogstens 5 meter hoog worden
wordt hij hoger dan 3 meter, dan is een schuin dak verplicht
De woning komt op het achtererf. In de voortuin kan het niet. Volgens het ontwerp mag je ook meer dan ƩƩn familiewoning plaatsen, zolang je binnen de totale oppervlakte blijft.
Wat blijft hetzelfde
Zonder vergunning betekent niet zonder regels. Een paar dingen om te weten:
De bouwregels blijven gelden.Ā De woning moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving. Denk aan isolatie, brandveiligheid, ventilatie en daglicht.
De woning hoort bij het hoofdhuis.Ā Het is een bijgebouw op jouw erf en geen losse woning. Je kunt hem dus niet apart verkopen.
Vertrekt je familielid, dan mag je de woning niet zomaar verhuren.Ā Bewoning door anderen valt niet onder deze regeling.
Je gemeente kan het niet verbieden,Ā maar mag wel ruimere regels maken. Ook kan de gemeente bepalen welk deel van je grond als achtererf telt.
Juist daarom loont het om vooraf goed te laten uitzoeken wat er op jouw erf past.
Hoe staat het er nu voor
De Wet versterking regie volkshuisvesting geldt sinds 1 juli 2026. De regels voor de familiewoning staan niet in die wet zelf, maar in een apart besluit dat erbij hoort.
Dat besluit is nog niet definitief. De Raad van State heeft er op 26 oktober 2026 advies over uitgebracht en was op onderdelen kritisch. Het kabinet moet het besluit nu afronden en bekendmaken. De verwachte ingangsdatum is 1 januari 2027, maar die staat nog niet vast.
Tot die tijd heb je voor een familiewoning zonder mantelzorg meestal nog een omgevingsvergunning nodig.
Wachten hoeft niet. Dit kun je nu al doen:
Bedenk voor wie de woning is en hoe diegene wil wonen.
Meet je achtererf op en kijk wat er al aan bijgebouwen staat.
Laat een ontwerp maken dat binnen de nieuwe regels past. Dan kun je starten zodra het besluit geldt.
Benieuwd wat er op jouw erf past
Bij Leefruim ontwerp ik woningen in houtskeletbouw, op maat of in modulaire units. Van een compacte studio tot een volwaardige woning met slaapkamer, keuken en badkamer.
Wil je weten wat er bij jou mogelijk is? Doe de vergunningcheck op www.mijnleefruim.nl/vergunningcheck. Of stuur een bericht naar leefruim@gmail.com, dan denk ik graag met je mee.
Dit artikel is geschreven op 16 november 2026 en gaat uit van het ontwerpbesluit. Aan de tekst kun je geen rechten ontlenen. Zodra het besluit definitief is, werk ik dit artikel bij.
Bronnen
Raad van State: advies over het Besluit versterking regie volkshuisvesting
Volkshuisvesting Nederland: tijdlijn Wet versterking regie volkshuisvesting
Volkshuisvesting Nederland: vragen en antwoorden over mantelzorgwoningen en familiewoningen
Schulinck: nieuwe regels vergunningvrij bouwen, familiewoning en mantelzorg




Opmerkingen